Na niewielkim, bezleśnym wzniesieniu szczytowym Wielkiej Sowy, stoi unikalna wieża widokowa. Z jej tarasu, w pogodny dzień, można podziwiać piękne widoki całych Sudetów Środkowych,  Sudetów Zachodnich (Śnieżka - 1602 m) i Sudetów Wschodnich (Śnieżnik - 1425 m) i rozległego Przedgórza Sudeckiego).

                              Widok na Karkonosze i Śnieżkę, z tarasu wieży na Wielkiej Sowie.

Jest to jeden, z najlepszych punktów widokowych, w całym paśmie Sudetów, z którego możemy podziwiać, najlepszą, najpiękniejszą i najrozleglejszą panorama Sudetów. Wielka Sowa jest najwyższym szczytem Gór Sowich, doskonale widoczna z niemal całego Przedgórza  Sudeckiego, m.in. dzięki charakterystycznej murowanej w kształcie stożka, 25-metrowej wieży widokowej. Wybudowana została w 1906 roku, staraniem Federacji Towarzystw Górskich przy Sowie (Verband der Gebirgsvereine an der Eule).

Najłatwiej zdobyć Wielką Sowę, od strony Przełęczy Sokolej (754 m n.p.m.) idąc od przełęczy, przez pierwsze 20 minut, będzie to spacer dość trudny, ze stromym podejściem.Za schroniskiem Orzeł, idąc czerwonym szlakiem, mijamy pomnik Carla Wiesena. Znajduje się, na szczycie góry Sokolica - jest to ponad stu letni kamienny obelisk, z tablicą pamiątkową, ku pamięci Carla Wiesena, fundatora budowy schroniska Sowa-Eulenbaude.

                                                               Pomnik Carla Wiesena

Po kilku minutach marszu, dochodzimy do drugiego schroniska, w drodze na szczyt Wielkiej Sowy - schroniska Sowa. Będzie więc gdzie odpocząć i zjeść w czasie spaceru, na szczyt Wielkiej Sowy.Ze schroniska Sowa, na Wielką Sowę pozostanie nam do przejścia, odcinek około pół godzinnego marszu. Masyw Wielkiej Sowy i całe Góry Sowie, świetnie nadają się do jazdy na rowerze, na  szczycie Wielkiej Sowy, w sezonie roi się amatorów dwóch kółek.    

Bardzo popularne, punkty startowe wycieczek na Wielką Sowę, to również: Przełęcz Walimska (parking przy drodze nr 383, ok. 4 km na wschód od Walimia) i Przełęcz Jugowska (parking na szczycie przełęczy przy drodze Nowa Ruda-Pieszyce). Wędrowców ruszających, na zdobycie Wielkiej Sowy, czeka pokonanie  około 260 m różnicy wysokości (z Jugowskiej 210m). Przeciętnie na marsz, trzeba zarezerwować czas około 1,5 godziny.

W pierwszym okresie po wojnie, wieżę widokową na Wielkiej Sowie nazwano, Wieżą Sikorskiego. W latach sześćdziesiątych, w wieży czynny był bufet, funkcjonowało także kilka miejsc noclegowych. Na początku lat osiemdziesiątych, wieża na Wielkiej Sowie, przyjęła  imię nestora powojennej turystyki - Mieczysława Orłowicza.Jego imię, nosi również Główny Szlak Sudecki, przechodzący przez szczyt Wielkiej Sowy. Sam wierzchołek nie jest zbyt wyraźny, to raczej szerokie spłaszczenie (tzw. powierzchnia zrównania), przechodzące ku zachodowi w Małą Sowę (972 m n.p.m.). 

Wieża widokowa na Wielkiej Sowie ma kształt, owalnej wydłużonej kopuły, o kierunku zbliżonym do równoleżnikowego, z wcięciami erozyjnymi od południa i północy. Niestety nierestaurowana wieża przez lata, ulegała stopniowemu niszczeniu. Na początku XXI wieku, aby ,,uczcić nowe milenium'', kilka metrów poniżej wieży widokowej, postawiono stalową wieże telekomunikacyjną. Wybór tego miejsca, na wybudowanie tego typu obiektu, wydaje się nie przypadkowy...... jest to dla mnie, taka nie pisana wizytówką, poziomu sprawowania władzy w naszym kraju. 

                                Widok na dwie wieże od strony Przełęczy Walimskiej.

W związku z bardzo złym elewacji wieży widokowej, w 1999 roku funkcjonujące w powiecie dzierżoniowskim Stowarzyszenie Wielka Sowa, wykonało ekspertyzę dotyczącą stanu konstrukcji.Okazało się, że wieża będąca jednym z symboli terenu, jest stabilna, jednak gruntownego odnowienia wymaga jej elewacja.Prace remontowe zaplanowała i wykonała gmina  Pieszyce, do którego należy teren Wielkiej Sowy. Zadanie którego się podjęła Gmina Pieszyce,wymagało znacznych przygotowań i środków finansowych, zostały one  pozyskane dzięki wsparciu wspomnianego stowarzyszania, Stowarzyszenia Turystycznego Gmin Gór Sowich, osób prywatnych, środków z UE i miasta: Dzierżoniów, Bielawa, Piława Górna oraz powiatu dzierżoniowskiego. Wykonawcą głównego  remontu elewacji i wieży była Spółdzielnia Rzemieślniczo – Wielobranżowa z Dzierżoniowa.

Niestety już w 2011 roku, na elewacji wieży pokazały się, widoczne szkody. Gmina Pieszyce spotkała się z pierwszymi odgłosami krytyki, na temat jakości przeprowadzonych prac remontowych, między innymi ze strony Stowarzyszenia Wielka Sowa z Dzierżoniowa. Władze gminy Pieszyce, oświadczyły, że remont wieży został wykonany z dużą starannością, a wykonawca podjął się, bardzo trudnej realizacji. Nie ulega wątpliwości, o czym wie każdy posiadacz własnego domku, ze każdy obiekt wymaga całorocznej konserwacji a omawiana wieża w szczególności. 

                                   Widok ze stoku Wielkiej Sowy od strony Przełęczy Jugowskiej.

Na Wielkiej Sowie, w pobliżu wieży - można znaleźć się czasami, w prawdziwym tłumie ludzi, często głośno hałasujących, ale są też takie dni, kiedy spotkamy zupełną ciszę i spokój. W otoczeniu wieży, wyróżnia się drewniana wiata na skraju polany, w jej szczytowej kamiennej ścianie, ulokowano kominek. Wystarczy nazbierać nieco drzewa, w pobliskim lesie i grill gotowy. Wiata jest na tyle duża, że w cieplejsze dni można w niej  nocować, oraz umożliwia palenie ogniska.

                                                                Otoczenie wieży na Wielkiej Sowie.

Przez Wielką Sowę, prowadzi Międzynarodowy Górski Szlak Przyjaźni E3, w kolorze niebieskim (dawniej Eisenach-Budapeszt). Wielka Sowa, jest łatwo dostępna, na jej szczycie usytuowany został największy w Górach Sowich, węzeł  szlaków turystycznych i rowerowych: czerwony (Główny Szlak Sudecki im. M. Orłowicza),  niebieski, żółty i zielony.Przez szczyt przechodzi też narciarski szlak biegowy z Przełęczy Trzech Dolin, w Górach Kamiennych, na Przełęcz Jugowską. Wybierając się w Sudety Środkowe -  nie można zapomnieć, o zdobyciu  szczytu Wielkiej Sowy (1015 m),  zaliczanej do Korony Gór Polskich.

                                Widok na Ślęże - górna stacja wyciągu  Potoczek - Wielka Sowa

                      Historia Wieży Widokowej na Wielkiej Sowie ( Bismarckturm)

            Wielka Sowa w zimie na początku XX wieku -  -na pierwszym planie, wojskowe schronisko narciarskie.

Historia pierwszej budowli, sięga 1886 roku, kiedy to na dwumetrowej, kamiennej podstawie zbudowano 18-metrową wieżę wyposażoną, w cztery platformy widokowe. Inicjatorami jej powstania, byli fabrykant Karl Wiesen z Walimia i nauczyciel Karl Winkler z Dzierżoniowa.Ta najwyższa w Górach Sowich,  drewniana konstrukcja od momentu powstania - służyła nieprzerwanie przez 18 lat. 

                                   Drewniana wieża widokowa na szczycie Wielkiej Sowy w  1902 roku

W dniu 24.V.1904 roku, miał miejsce wypadek, który przesądził o jej dalszym losie. Podczas wejścia na wieżę, pod dwoma wrocławianinami, zapadły się spróchniałe schody. Na szczęście obaj spadli, na niższą platformę i wszystko skończyło się, na niegroźnych urazach. Jeszcze tego samego dnia, obiekt zamknięto dla turystów, a kilka miesięcy później rozebrano. Dziewiętnastego czerwca tego samego roku, podczas odbywających się w Piławie Górnej, obrad Federacji Towarzystw Górskich przy Sowie, zapadła decyzja o budowie nowej, kamienno-żelbetonowej, 25-metrowej wieży widokowej.

                               Autorska pocztówka z Wielką Sową -  niemieckiego artysty fotografa.

Zdecydowano też, że powstanie ona na miejscu drewnianej wieży. Mimo wcześniejszej decyzji wieża nie powstała na miejscu drewnianej, lecz przeniesiono ją o 30 m na północ, w miejsce gdzie znajduje się sam wierzchołek Wielkiej Sowy. Głównym pomysłodawcą był przewodniczący Federacji, dzierżoniowianin, Richard Tamm. Wkrótce ogłoszono konkurs na projekt, który 23.VII.1904 r., wygrał murarz Henning z Walimia. Richard Thamm, dzięki swojemu autorytetowi, przeforsował koncepcje stojącej do dzisiaj, wieży widokowej i co najważniejsze, potrafił później zdobyć potrzebne, na jej budowę środki materialne. Richarda Thamma  powszechnie uznawano, za  budowniczego i ,,ojca'' obecnej wieży na Wielkiej Sowie.

Oficjalnego otwarcia wieży widokowej, połączonego z festynem, dokonano 24 maja 1906 roku.Plac wokół wieży, wypełniły tysiące gości, przyozdobiono girlandami i chorągwiami. Całą uroczystość uświetniła walimska kapela strażacka. Odbył się również występ męskiego chóru. Po wygłoszeniu okolicznościowych przemówień i artystycznych występach, odbyło się przekazanie wieży, mowę dziękczynną wygłosił Richard Thamm, sekretarz Rady Miejskiej w Dzierżoniowie i przewodniczący Federacji Towarzystw Górskich przy Sowie (Verband der Gebirgsvereine an der Eule) - wspomniana Federacja była głównym inicjatorem odbudowy wieży widokowej.Po poświęceniu wieży, nadano jej imię Ottona von Bismarcka, kanclerza zjednoczonych Niemiec. W pierwszym roku funkcjonowania, cieszyła się ona ogromnym zainteresowaniem, sprzedano rekordową ilość 21 627 biletów wstępu.

 Widok ze szczytu Wielkiej  Sowy na przełomie wieków - widoki były bardziej bajeczne niż obecnie- teren Sudetów był wówczas zdecydowanie mniej  pokryty lasem.

Wieżę na Wielkiej Sowie,  można uznać za największy i najtrwalszy owoc, aktywnego życia Richarda Thamma, wspomnianego przewodniczącego Federacji. Ówczesny dziennikarz z Dzierżoniowa napisał, iż wspomniana wieża pozostanie pomnikiem, przypominającym kolejnym pokoleniom, postać tego niezwykłego miłośnika gór, któremu zawdzięcza ona swoje powstanie. 

                  Na zdjęciu:  młody woźnica z osady Sokolca -  Sowy przywiózł napoje do sklepiku na wieży.

Richard Thamm, wytyczał nowe szlaki turystyczne i dbał o konserwacje już istniejących. Wiele wysiłku, kosztowało go przekonywanie posiadaczy ziemskich, by udzielali zgody na udostępnianie najciekawszych obszarów górskich, dla ruchu turystycznego. Natychmiast po otrzymaniu pozwolenia, brał puszkę z farbą, oraz pędzel i  pierwszy ruszał, by wyznaczyć nowe szlaki turystyczne.        

                                  Pruscy żołnierze na biwaku pod wieżą na początku XX wieku

Richard Tamm zmarł w 1909 roku, podczas wycieczki w góry, niedaleko Kamionek, przy leśnej drodze prowadzącej na Wielką Sowę - dostał na szlaku zawału serca.  Uroczysty pogrzeb, na który przybyły liczne delegacje i tłumy mieszkańców, odbył się w Dzierżoniowie 24 maja 1909 r. Dramatyzmu temu wydarzeniu dodawał fakt, iż równo trzy lata wcześniej świętowano otwarcie Wieży Bismarcka, uważanej powszechnie za dzieło życia Richarda Tamma. Dwa miesiące po pogrzebie (26 VII 1909) jego współpracownicy uczcili jego pamięć, stawiając w miejscu jego śmierci, Kamień pamiątkowy z napisem „Tu zmarł 21 maja 1909 r. radca szkolny Richard Tamm, szlachetny człowiek i przyjaciel gór. EGV Dzierżoniów”.Miesiąc później w dniu 06.08.1910 we wnętrzu wieży umieszczono tablicę z brązu z inskrypcją upamiętniającą zmarłego o treści -  w języku polskim brzmi to mniej więcej: "Inspektor szkolny Richard Tamm, przewodniczący Federacji Towarzystw Górskich na Sowie, zm. 21. maja 1909. Niestrudzenie troszczyłeś się o noszenie kamieni na budowę. Przy ukończonej budowli, dla uczczenia Twej pamięci. Lato 1910"

Niestety po II wojnie światowej  tablica została zdemontowana, kamień pamiątkowy został przewrócony napisem do ziemi a kopiec zburzony.Szczęśliwym zbiegiem okoliczności, wspomniany głaz, zachował się do naszych czasów. Przewrócony przeleżał szereg lat, w zapomnieniu i to go zapewne uratowało, przed zniszczeniem. Staraniem członków PTTK z Dzierżoniowa i działaczy Stowarzyszenia „Wielka Sowa”, udało się go w 1999 roku odnowić i umieścić na pierwotnym miejscu. Richard Tamm był Niemcem, ale był tez człowiekiem, który kochał Góry Sowie i uczynił wiele, aby je spopularyzować. 

                                                    Szkolna wycieczka na wieży w 1920 roku.

Nie wszyscy, potrafią to jednak zrozumieć i zapewne dlatego ten górski pomnik, wkrótce po przywróceniu mu dawnej pozycji, uległ dewastacji. Dnia 21 maja 1999 r. – w 90. rocznice śmierci Richarda Tamma – odbyło się powtórne odsłonięcie górskiego pomnika, oraz ustawionej w pobliżu płyty pamiątkowej, poświeconej zmarłemu w 1998 r. -  Bogdanowi Grabowskiemu, inicjatorowi i współzałożycielowi Stowarzyszenia „Wielka Sowa”. W kameralnej uroczystości, wziął udział ksiądz prałat Sylwester Irla z Dzierżoniowa, który dokonał poświecenia obu kamieni pamiątkowych. Może utrwali się zwyczaj, upamiętniania w ten sposób zasłużonych, dla Gór Sowich działaczy i w przyszłości, powstanie w pobliżu, symboliczne cmentarzysko. Uroczystość pozostawiła również, inny trwały ślad. Jest nim Ścieżka im.Bogdana Grabowskiego, która prowadzi przedwojenna droga turystyczna. Została ona uprzątnięta i oznakowana przez członków PTTK z Dzierżoniowa i działaczy Stowarzyszenia „Wielka Sowa”. Swój początek, bierze koło hotelu „Sowia Dolina” w Kamionkach i prowadzi w kierunku Wielkiej Sowy, mijając po drodze oba górskie pomniki. W tym miejscu składam  podziękowania  panu Tomaszowi Przerwie - autorowi  wielu publikacji z historii Gór Sowich (Richard Tamm ,,Budowniczy wieży widokowej na Wielkiej Sowie''), to dzięki jego pracy możemy poznać tak wiele ważnych fragmentów z dziejów Gór Sowich.
                     

                                 W sprzedaży  historyczne Albumy starych pocztówek
Albumy historycznych z całego obszaru Gór Sowich (Eulengebirge) - wszystkie miejscowości i Ziemi Kłodzkiej - Glatzer Bergland. Standartowy album składa się z składa się z 100 zdjęć w formacie 10-15cm  w nie wygórowanej  cenie. Zamawiane Albumy są przygotowywane  według życzenia i podzielone tematycznie według miejscowości i regionów Gór Sowich. W większości  są to unikalne zdjęcia a każdy album jest wyjątkowy pod każdym względem. Informacje -  tel. 600365697